Besparen op daltarief met alleen een batterij: wat levert het echt op?

Kan een batterij zichzelf terugverdienen zonder zonnepanelen, puur door 's nachts goedkoop te laden en overdag te gebruiken? Het is een logische gedachte, en het antwoord is genuanceerder dan verkopers doorgaans vertellen. Bij een vast contract met dubbeltarief valt het rendement flink tegen. Bij een dynamisch contract wordt het interessant. En zakelijk ligt de sterkste businesscase op een plek waar de meeste mensen niet meteen aan denken.

Hoe dubbeltarief werkt

Met een dubbeltarief betaal je in de daluren minder per kilowattuur dan in de piekuren. Daluren lopen doordeweeks 's nachts, meestal van 23:00 tot 07:00, en beslaan het hele weekend. De precieze tijden verschillen per netgebied.

Hier zit het detail dat de hele rekensom bepaalt: alleen het leveringstarief verschilt tussen dal en piek. De energiebelasting en de btw zijn in beide gevallen exact gelijk, en je netbeheerkosten zijn een vast bedrag dat niets met je verbruiksmoment te maken heeft.

Het verschil tussen dal en piek bedraagt bij de meeste leveranciers twee tot vier cent per kilowattuur. Dat is dus het volledige bedrag waar je mee kunt werken.

De rekensom, eerlijk gemaakt

Neem een huishouden dat 3.500 kWh per jaar verbruikt, waarvan grofweg zestig procent in de piekuren valt. Dat is ongeveer 2.100 kWh die je in theorie zou kunnen verschuiven naar het daltarief.

Bij een verschil van drie cent levert dat bruto zo'n 63 euro per jaar op. Daar gaat nog van af dat een batterij niet verliesvrij werkt: van elke kilowattuur die je erin stopt, komt er ongeveer negentig procent weer uit. En elke kilowattuur die je door de batterij heen stuurt kost levensduur, wat in de praktijk neerkomt op enkele centen per doorgezette kilowattuur.

Trek dat van elkaar af en er blijft weinig tot niets over. Tegenover een investering van enkele duizenden euro's loopt de terugverdientijd daarmee op tot ver voorbij de levensduur van het systeem.

De conclusie is onvermijdelijk: puur op het verschil tussen dal- en piektarief is een thuisbatterij zonder zonnepanelen niet rendabel. Wie iets anders beweert, rekent een post niet mee.

Waarom een dynamisch contract wél verschil maakt

Bij een dynamisch contract betaal je per uur of per kwartier de actuele beursprijs. Het verschil tussen het goedkoopste en het duurste moment van een etmaal is daar geen twee tot vier cent, maar loopt regelmatig op tot tien tot twintig cent per kilowattuur op het kale leveringsdeel. Op sommige dagen zijn de prijzen zelfs negatief en krijg je geld toe om stroom af te nemen.

Er is nog een reden waarom dit specifieke geval gunstiger uitpakt dan veel mensen denken. Wanneer je opgeslagen stroom zelf verbruikt en niets teruglevert, betaal je energiebelasting bij het laden en vermijd je dezelfde energiebelasting op het moment dat je anders had moeten inkopen. Die valt dus tegen elkaar weg. Bij terugleveren aan het net werkt dat heel anders — daar houd je de belasting als verlies, en dat is precies waarom teruglevering en handel een veel dunnere marge hebben dan zelfverbruik.

Wat overblijft is het verschil in de kale prijs, vermenigvuldigd met je rendement en verminderd met slijtage. Bij een batterij die dagelijks tien kilowattuur verplaatst tegen een gemiddelde spreiding van tien cent praat je over een orde van grootte van enkele honderden euro's per jaar. Dat is een reëel getal, maar het schommelt sterk per jaar en het vraagt een systeem dat op prijssignalen kan sturen.

Zakelijk: de sterkste case zonder zonnepanelen

Voor bedrijven ligt het interessantste voordeel niet bij het tarief per kilowattuur, maar bij de aansluiting zelf.

Grootverbruikers betalen een aanzienlijk bedrag voor hun gecontracteerde transportvermogen — feitelijk voor de hoogste piek die ze afnemen. Een batterij die die pieken afvlakt, verlaagt daarmee een vaste maandelijkse kostenpost, ongeacht wat de stroomprijs doet. In veel bedrijfssituaties is dit het bedrag waar de investering op terugverdient.

Daar komt de netcongestie bij. In grote delen van Nederland is er geen ruimte meer voor zwaardere aansluitingen. Een batterij maakt het mogelijk om extra apparatuur, laadpalen of productiecapaciteit toe te voegen zonder de aansluiting te verzwaren — een uitbreiding die anders simpelweg niet doorgaat of jaren op de wachtlijst staat.

Ten slotte kent de zakelijke markt een fiscale situatie die particulieren niet hebben: voor grootverbruikers met een batterijsysteem is de ongelijke behandeling van afgenomen en teruggeleverde stroom al enkele jaren geregeld. Dat maakt actieve handel op een bedrijfsaansluiting een wezenlijk andere som dan bij een woning.

Wat je systeem hiervoor nodig heeft

Verschuiven op tijd of prijs vraagt meer dan capaciteit alleen.

Je hebt een omvormer nodig die op tijdblokken of op prijsdata kan sturen. Je hebt voldoende omvormervermogen nodig, want een prijsdal benutten in één kwartier vraagt vermogen en niet alleen kilowatturen. En bij een dynamisch contract heb je een leverancier nodig die de actuele prijzen daadwerkelijk doorgeeft, liefst per kwartier.

In de praktijk betekent dat een platform met open aansturing. Bij Victron loopt dat via de GX-familie in combinatie met bijvoorbeeld Node-RED; bij Deye via de eigen cloudsturing.

Wanneer het wél de moeite waard is

Zonder zonnepanelen is een batterij te overwegen wanneer je een dynamisch contract hebt en een verbruik dat groot genoeg is om de spreiding te benutten. Wanneer je zakelijk pieken afvlakt of tegen de grens van je aansluiting aanloopt. Wanneer je noodstroom wilt en de besparing meeneemt als bijkomend voordeel. Of wanneer je binnen afzienbare tijd zonnepanelen plaatst en het systeem daar alvast op voorbereidt.

Wat je niet moet doen, is een batterij kopen op basis van een dal-piekverschil van drie cent. Die som klopt niet, en dat merk je pas na een paar jaar.

Opbrengsten zijn afhankelijk van marktontwikkelingen en zijn niet gegarandeerd. Laat een berekening altijd maken op basis van je eigen verbruiksprofiel, contract en aansluiting.